Newyddion
Podlediad Archwilio Cymru
Gwrandewch ar ein Prif Swyddog yn trafod yr heriau sy'n wynebu'r Gymraeg yn sgil deallusrwydd artiffisial gyda Sion Owen o Archwilio Cymru ac Osian Llywelyn, Cyfarwyddwr Rheoleiddio a Dirprwy Gomisiynydd y Gymraeg.
Cynnig ar Gyfieithu
Ddydd Mawrth 26ain o Fai, cynhaliwyd sesiwn 'Cynnig ar Gyfieithu' yn Eisteddfod yr Urdd. Cafodd y plant flas ar gyfieithu ar y pryd drwy ddefnyddio pensetiau VR ac offer sibrwd. Braf oedd cael cydweithio gyda Chyngor Sir Ynys Môn a Rhagoriaeth i drefnu'r digwyddiad.
Cystadleuaeth Cyfieithu 19-25 oed Eisteddfod yr Urdd
Llongyfarchiadau enfawr i Mared Osian Griffiths o Gylch Eilian, Ynys Môn am ddod i'r brig yn y gystadleuaeth Cyfieithu 19-25 oed yn Eisteddfod yr Urdd eleni.
Llongyfarchiadau hefyd i Non Davies o Aelwyd Ifor Bach a gipiodd yr ail wobr ac i Cai Phillips o Gylch Caerfyrddin a ddaeth yn drydydd. Bydd y tri yn derbyn hyfforddiant am ddim gan Gymdeithas Cyfieithwyr Cymru.
Diolch i Huw Tegid Roberts am feirniadu.
Thomas Cherry-Gunning yn ennill Gwobr Goffa Wil Petherbridge
Mae Cymdeithas Cyfieithwyr Cymru yn falch o gyhoeddi mai enillydd Gwobr Goffa Wil Petherbridge 2025 yw Thomas Cherry-Gunning. Caiff y Wobr ei rhoi i’r ymgeisydd arholiad mwyaf addawol am Aelodaeth Sylfaenol, cyfieithu i’r Gymraeg. Dewiswyd yr enillydd gan arholwyr y Gymdeithas wedi arholiadau Gwanwyn a Hydref 2025.
Sefydlwyd Gwobr Goffa Wil Petherbridge gan Gymdeithas Cyfieithwyr Cymru yn 2007, er cof am ei chyn-ysgrifennydd ac arloeswr ym myd cyfieithu yng Nghymru. Mae’r wobr yn arwydd o werthfawrogiad y Gymdeithas o’r holl waith a wnaeth Wil, yn enwedig wrth sefydlu’r drefn arholi.
Cafodd Thomas ei fagu ym Mynwent y Crynwyr, drws nesaf i bentref Nelson yng nghymoedd y De. Erbyn hyn, mae’n byw yn Rhymni gyda’i wraig, Elen, a’u cath, Arwenna. Astudiodd Ddrama ym Mhrifysgol Exeter rhwng 2017 a 2020, a dechreuodd gyfieithu yn y Gwasanaeth Sifil, dros bedair blynedd yn ôl. Mae hefyd yn aelod brwd o gwmni drama CwmNi yng Nghaerffili.
Dywedodd Thomas: “Dwi’n un, yn debyg efallai i sawl un yn y gymuned hon, sydd wastad wedi mwynhau pori trwy lyfrau gramadeg. Dwi’n hoffi’r her a’r hwyl o geisio pontio dwy iaith a dau ddiwylliant. Dwi wedi bod wrth fy modd yn canfod a datblygu fy nghrefft fel cyfieithydd, ac am hyfryd i gael llwyddo yn arholiad CCC y llynedd, a chael ennill Gwobr Goffa Wil Petherbridge ar ben hynny! Diolch yn fawr unwaith eto i CCC am yr anrhydedd hon.”
Bydd Thomas yn dechrau ar swydd newydd yn yr Asiantaeth Safonau Bwyd cyn bo hir ac mae’n gobeithio cael mwy o amser i ysgrifennu a chyfieithu’n greadigol. Dymuniadau gorau, Thomas!
Richard Timothy yn ennill Ysgoloriaeth cwrs Cyfieithu ar y Pryd Cymdeithas Cyfieithwyr Cymru
Richard Timothy yw enillydd Ysgoloriaeth Cymdeithas Cyfieithwyr Cymru ar gyfer cwrs Cyfieithu ar y Pryd Prifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant eleni. Mae Richard newydd ddechrau ar y cwrs ym mis Ionawr ac yn edrych ymlaen at flwyddyn brysur!
Dywedodd Richard;
“Mi fydd y cwrs a’r cymhwyster nid yn unig yn rhoi’r gallu a’r hyder i fi’n hun o ran cyfieithu ar y pryd, ond hefyd yn caniatáu imi ymateb yn bositif ac yn gadarnhaol i geisiadau yn fewnol, ac efallai caniatáu imi fod o gymorth i rai o’n rhanddeiliaid sydd mewn sefyllfa debyg.”
Mae Canolfan Gwasanaethau Cymraeg, Prifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant yn darparu’r cymhwyster Ôl-Raddedig Cyfieithu ar y Pryd yma’n flynyddol o dan arweiniad Lynwen Davies.
Dyma’r unig gymhwyster ôl-radd o’i fath yng Nghymru. Mae’r Dystysgrif yn derbyn cefnogaeth gan Gymdeithas Cyfieithwyr Cymru ac yn derbyn nawdd gan y Coleg Cymraeg Cenedlaethol. Gweithreda’r cwrs unigryw ac arloesol hwn, a ddarperir gan arbenigwyr a darlithwyr y Brifysgol, fel sylfaen gadarn i’r myfyrwyr lwyddo mewn maes sy’n angenrheidiol i gyrff cyhoeddus yn unol â gofynion Safonau’r Iaith Gymraeg. Cynigir y cyfle i fireinio’r sgiliau creiddiol ac i dderbyn profiadau euraidd yn y gweithle fel rhan o’r cymhwyster hwn, a hynny rhan amser ar y cyd â swydd llawn amser.
Dyfernir Ysgoloriaeth Cyfieithu ar y Pryd yn flynyddol gan Gymdeithas Cyfieithwyr Cymru ers 2022-23 er mwyn ateb y galw am fwy o gyfieithwyr ar y pryd.
Ychwanegodd Teleri Haf, Prif Swyddog Cymdeithas Cyfieithwyr Cymru;
“Pleser ydy cael cynnig ysgoloriaeth eleni ar gyfer myfyrwyr sy’n dilyn y Dystysgrif Ȏl-raddedig mewn Cyfieithu ar y Pryd. Mae yna ddiffyg enbyd o gyfieithwyr ar y pryd ac rydym yn hynod o ddiolchgar i Brifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant am gynnig hyfforddiant cydnabyddedig ar gyfer unigolion sy’n dymuno mentro i’r maes. Dymunwn y gorau i Richard ac edrychwn ymlaen at ei groesawu’n aelod o’r Gymdeithas yn y dyfodol.”
Os hoffech ddysgu mwy am y cymhwyster, anfonwch e-bost at: rhagoriaith@pcydds.ac.uk.
Adroddiad newydd yn taflu goleuni ar y sector cyfieithu Cymraeg yng Nghymru
Mae adroddiad newydd gan gwmni ymchwil Arad yn cynnig darlun cynhwysfawr o faint, gwerth ac amrywiaeth y sector cyfieithu Cymraeg yng Nghymru. Gyda chymorth ariannol Llywodraeth Cymru, cynhaliwyd yr ymchwil drwy gyfuniad o arolygon ar-lein, cyfweliadau ac ymchwil desg. Dyma'r tro cyntaf i ymchwil o'r fath gael ei gynnal yng Nghymru, ac mae'r canfyddiadau'n cynnig sylfaen gadarn i Gymdeithas Cyfieithwyr Cymru er mwyn llunio strategaethau hirdymor, cadarn ac uchelgeisiol.
Gallwch ddarllen yr adroddiad yma. Cofiwch gysylltu â swyddfa@cyfieithwyr.cymru os bod unrhyw gwestiynau gennych chi.
Ymchwil i'r proffesiwn cyfieithu
- Faint o gyfieithwyr sydd yna yng Nghymru?
- Ble maen nhw’n byw ac i bwy maen nhw’n gweithio?
- Beth yw cyfraniad cyfieithu Cymraeg i Saesneg, a Saesneg i’r Gymraeg, i economi Cymru?
Er mwyn ateb y cwestiynau yma a mwy, mae Cymdeithas Cyfieithwyr Cymru, gyda chefnogaeth ariannol Llywodraeth Cymru, wedi comisiynu cwmni Arad i ymchwilio i’r maes.
OND er mwyn gwneud yr ymchwil, mae angen dod o hyd i bob un cyfieithydd yng Nghymru.
Mae 400 o gyfieithwyr a chyfieithwyr ar y pryd yn aelodau o Gymdeithas Cyfieithwyr Cymru, ond ni’n gwybod bod llawer mwy o bobl sy’n cyfieithu. Rhai yn gwneud ychydig o gyfieithu yn y gwaith – er efallai nad ydi o’n rhan o’u swydd ddisgrifiad. Mae nifer o bobl yn cyfieithu’n wirfoddol yn gymunedol i gymdeithasau a chapeli ar hyd a lled Cymru. Rhai’n cyfieithu testun, rhai’n cyfieithu ar y pryd.
Mae angen clywed gan bob un o’r rhain er mwyn cael darlun llawn.
Dywedodd Manon Cadwaladr, Cadeirydd Cymdeithas Cyfieithwyr Cymru: “Mae Cymdeithas Cyfieithwyr Cymru wedi bod mewn bodolaeth ers 1976, ond nid yw erioed wedi cynnal y math yma o ymchwil i hyd a lled y proffesiwn. Er mwyn i ni fel Cymdeithas ac er mwyn i addysgwyr a chyflogwyr, allu cynllunio at y dyfodol, mae angen gwybod siâp a strwythur y proffesiwn. Felly byddwn i’n annog pawb sy’n cyfieithu bod yn llawn amser, rhan amser neu’n wirfoddol, i lenwi’r holiadur er mwyn i ni gael deall yn iawn gyfraniad cyfieithu i economi Cymru.
Felly os ydych chi’n cyfieithu, neu’n adnabod rhywun sy’n cyfieithu, gyrrwch nhw draw i www.smartsurvey.co.uk/s/arolwg-cyfieithwyr/ er mwyn iddyn nhw gael dweud eu dweud.
Mae’n bwysig hefyd clywed gan gwmnïau cyfieithu – felly mae holiadur arbennig ar eu cyfer hwy www.smartsurvey.co.uk/s/arolwg-cyfieithwyr_cwmniau/
Ac i sefydliadau sector gyhoeddus, unedau cyfieithu llywodraeth leol, byrddau iechyd, prifysgol ac yn y blaen www.smartsurvey.co.uk/s/arolwg-cyfieithwyr_sefydliadau/
Bydd yr holl atebion yn ddienw, ac ni fydd unrhyw fanylion unigol yn cael eu rhannu â Chymdeithas Cyfieithwyr Cymru nac aelodau o'r Bwrdd. I weld hysbysiad preifatrwydd Arad dilynwch y ddolen hon arad.cymru/s/Hysbysiad-preifatrwydd-Arad-Privacy-notice-1.pdf
Os oes gennych unrhyw gwestiynau pellach am yr ymchwil, cysylltwch â swyddfa@cyfieithwyr.cymru
Penodi Prif Swyddog newydd
Mae Cymdeithas Cyfieithwyr Cymru yn falch o gyhoeddi bod Teleri Haf Hughes wedi ei phenodi fel Prif Swyddog newydd y Gymdeithas.
Daw Teleri o Amlwch, ac ar ôl graddio o Brifysgol Aberystwyth gyda gradd dosbarth cyntaf yn y Gymraeg bu’n dysgu yn ei hen ysgol sef Ysgol Syr Thomas Jones Amlwch. Ar hyn o bryd mae Teleri yn gweithio fel Golygydd Llyfrau Plant a Phobl Ifanc gyda Gwasg Y Lolfa.
Wrth gyhoeddi ei phenodiad dywedodd Cadeirydd Cymdeithas Cyfieithwyr Cymru, Manon Cadwaladr: “Rwy’n edrych ymlaen yn arw at gydweithio gyda Teleri. Mae ganddi weledigaeth glir ynghylch cyfeiriad y Gymdeithas a bydd ei brwdfrydedd ac egni yn sicr o fynd a’r Gymdeithas i’r lefel nesaf. Rwy’n falch hefyd fod modd i Teleri gydweithio gyda Gwyn Williams, ein Prif Swyddog presennol er mwyn sicrhau cyfnod pontio llyfn. Hoffwn ddiolch hefyd i Lywodraeth Gymru sydd yn rhannol ariannu swydd y Prif Swyddog.”
Dywedodd Teleri: “Rwy’n edrych ymlaen yn arw at y sialens o wasanaethu aelodau’r Gymdeithas ac adeiladu ar seliau’r Gymdeithas sydd wedi eu gosod dros y 50 mlynedd diwethaf”.
Bydd Teleri yn cychwyn yn y swydd ym mis Medi.
Enillwyr gwobrau Wil Petherbridge a Berwyn
Mae Cymdeithas Cyfieithwyr Cymru yn falch o gyhoeddi mae enillwyr gwobrau’r Gymdeithas am y gwaith cyfieithu orau yn arholiadau’r Gymdeithas yn 2024 yw Sarah Boyd a Rhys Ifor.
Sarah Boyd sydd yn ennill Gwobr Berwyn am ei gwaith cyfieithu o’r Gymraeg i’r Saesneg yn arholiadau’r Gymdeithas. Tra mae Rhys Ifor yn ennill Gwobr Goffa Wil Petherbridge am ei waith yn cyfieithu o’r Saesneg i’r Gymraeg
Roedd arholwyr y Gymdeithas yn ystyried gwaith pawb safodd arholiadau’r Gymdeithas yn ystod 2024 (Gwanwyn a Hydref) cyn dod i’w penderfyniad.
Cyflwynir Gwobr Berwyn i'r ymgeisydd mwyaf addawol am Aelodaeth Sylfaenol drwy gyfieithu i'r Saesneg. Mae'n anrhydeddu Berwyn Prys Jones a fu'n Gadeirydd y Gymdeithas am fwy na chwarter canrif ac yn arweinydd ysbrydoledig ar fyd cyfieithu yng Nghymru.
Cyflwynir Gwobr Goffa Wil Petherbridge gan Gymdeithas Cyfieithwyr Cymru er cof am ei chyn-Ysgrifennydd ac arloeswr ym myd cyfieithu yng Nghymru. Mae’r wobr yn arwydd o werthfawrogiad y Gymdeithas o’r holl waith a wnaeth Wil, yn enwedig wrth sefydlu’r drefn arholi.
O Landeilo daw Sarah yn wreiddiol, gan raddio gyda gradd BA mewn Ffrangeg ac Eidaleg, ac yna MA mewn Astudiaethau Cyfieithu, o Brifysgol Caerdydd. Mae hi wedi gweithio i Business Language Services Ltd am dros wyth mlynedd ac erbyn hyn hi yw Uwch Swyddog y Gymraeg y cwmni.
Cafodd Rhys Ifor ei fagu yng Nghaernarfon gan dderbyn ei addysg yn Ysgol Syr Hugh Owen, cyn symud i Gaerdydd i wneud cyrsiau BA Hanes ac MA Cymraeg ac Astudiaethau Celtaidd ym Mhrifysgol Caerdydd. Mae o wedi bod yn cyfieithu ers bron i bum mlynedd gan gychwyn yng nghwmni Cyfieithu Clir cyn symud ymlaen i weithio yn adran gyfieithu Amgueddfa Cymru, ac erbyn hyn mae o’n gweithio fel Uwch-gyfieithydd yn uned gyfieithu Prifysgol Caerdydd.
Deallusrwydd Artiffisial yn y byd cyfieithu – Y cyfleoedd a’r heriau
CYNHADLEDD UNDYDD wedi ei drefnu gan Gymdeithas Cyfieithwyr Cymru.
Dydd Llun 23 Mehefin, Prifysgol Aberystwyth
Y siaradwyr fydd:
Efa Gruffydd Jones, Comisiynydd y Gymraeg, fydd yn trafod Y Safonau a DA
Dr Angharad James, Adran y Gyfraith Prifysgol Aberystwyth, fydd yn trafod oblygiadau cyfreithiol, a chyfrinachedd defnyddio DA i gyfieithu
Hanna Thomas, sy'n gweithio i gwmni ymgynghori rhyngwladol, fydd yn sôn am bosibiliadau DA
Ben Screen, awdur “Sylfeini Cyfieithu Testun: Cyflwyniad i Gyfieithu Proffesiynol”, manteision DA i gyfieithydd
Alun Gruffydd, sylfaenydd cwmni Bla, fydd yn trafod effaith DA ar gwmnïau cyfieithu
Mandi Morse, Uwch Ddarlithydd Astudiaethau Cyfieithu Proffesiynol fydd yn trafod oblygiadau DA i addysgwyr
a
Rhys Jones, Bangor AI, fydd yn trafod “beth ddaw nesa”
Nid oes cost i fynychu a bydd lluniaeth ysgafn ar gael.
I gofrestru dilynwch y ddolen >>> https://forms.gle/DeDJgc9qzkngXyyU7