Newyddion
Gweithgareddau i ysbrydoli’r genhedlaeth nesaf o gyfieithwyr
I nodi Diwrnod Cyfieithu Rhyngwladol ddydd Mercher, 30 Medi, cyhoeddodd Cymdeithas Cyfieithwyr Cymru adnoddau newydd i gyflwyno’r grefft o gyfieithu i bobl ifanc.
Mae’r pecyn gweithgareddau wedi’i anelu at ddysgwyr yng Ngham Cynnydd 3 ac yn rhoi cyfle iddynt roi cynnig ar gyfieithu mewn ffordd greadigol a hwyliog. Mae’n cynnwys tasgau darllen, ysgrifennu a thrafod, ynghyd ag amrywiaeth o weithgareddau cyfoes, megis cyfieithu sgript o’r rhaglen boblogaidd Waterloo Road, sloganau brandiau ffasiwn a theitlau ar gloriau albymau cerddoriaeth.
Drwy’r gweithgareddau, gall dysgwyr archwilio sut mae ystyr yn cael ei gyfleu rhwng ieithoedd, datblygu eu sgiliau iaith a chael cipolwg ar waith cyfieithwyr. Gobeithiwn y bydd yr adnoddau’n ennyn chwilfrydedd am ieithoedd ac yn annog pobl ifanc i weld cyfieithu fel crefft greadigol ac fel gyrfa bosibl yn y dyfodol.
Diolch yn fawr i ddisgyblion Blynyddoedd 8 a 9 Ysgol Syr Thomas Jones am dreialu’r adnoddau a’n helpu i ddatblygu’r pecyn.
Mae’r adnoddau ar gael ar ein gwefan. Rhowch gynnig ar y gweithgareddau a rhannwch nhw â chydweithwyr ac ysgolion!
Dathlu hanner canrif o Gymdeithas Cyfieithwyr Cymru
Cafwyd noson ddifyr a hwyliog yn Neuadd Hugh Owen, Prifysgol Bangor ddydd Iau, 24 Medi i ddathlu hanner canrif ers sefydlu Cymdeithas Cyfieithwyr Cymru. Braf oedd gweld aelodau a chyn-aelodau o staff yn dod ynghyd i ddathlu’r garreg filltir arbennig hon.
Cyn y dathliad, cynhaliwyd y Cyfarfod Cyffredinol Blynyddol, ac roedd yn braf cael cyfle i gyfarfod wyneb yn wyneb. Llongyfarchiadau i Bethan Mair Evans, James Eul, Alaw Eleri Hughes a Nia James ar gael eu hethol yn gyfarwyddwyr i’r Bwrdd, a diolch iddynt am eu parodrwydd i gyfrannu at waith y Gymdeithas.
Diolch o galon i Rhys Iorwerth am lunio cerdd arbennig i nodi’r achlysur. Gallwch ddarllen y gerdd isod.
Darparodd y Brifysgol fwyd bendigedig, a chafwyd digon o adloniant a chwerthin yng nghwmni Hywel Pitts. Rydym yn ddiolchgar iawn i bawb a ddaeth i ddathlu ac a gyfrannodd at wneud y noson mor gofiadwy.
Dathlu’r grefft a hel atgofion yn Eisteddfod y Garreg Las
Wrth i Gymdeithas Cyfieithwyr Cymru ddathlu ei hanner canmlwyddiant eleni, roedd Eisteddfod y Garreg Las yn gyfle i edrych yn ôl ar ein hanes ac i gyflwyno’r grefft i gynulleidfa newydd.
Cynhaliwyd ein gweithgareddau ym mhabell Prifysgol Aberystwyth, gan ymuno â’r Brifysgol i ddathlu deng mlynedd ers sefydlu ei chwrs ôl-radd mewn Astudiaethau Cyfieithu Proffesiynol.
Cynhaliwyd sesiwn ‘Cynnig ar Gyfieithu’ ar y cyd â Phrifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant, gan roi cyfle i ymwelwyr gael blas ar gyfieithu ar y pryd drwy ddefnyddio sbectol rhithwir (VR) a chlustffonau. Denodd yr offer dipyn o chwilfrydedd a chwestiynau! Yn ogystal, cynhaliodd Prifysgol Aberystwyth sesiwn ‘Taclo’r Termau’.
Yn yr un babell, Megan Hughes Tomos, cyn ysgrifennydd a phrif weithredwr y Gymdeithas, a draddododd Ddarlith Goffa Hedley Gibbard eleni. Dan y teitl ‘Bwrw Trem yn ôl gyda Gwên’, rhannodd atgofion byw a hwyliog am sefydlu’r Gymdeithas a’i datblygiad dros y deng mlynedd ar hugain cyntaf.
Olrheiniodd Megan sut y gosododd polisi iaith arloesol Cyngor Sir Gwynedd yn y 1970au sylfeini cadarn i’r proffesiwn. Aeth â ni o ddyddiau ysgrifennu cyfieithiadau â beiro a chadw termau mewn cist, drwy’r cynadleddau a’r trafodaethau brwd am eiriau, at ddatblygu trefn asesu ac arholi a rhaglenni hyfforddi. Roedd ei hatgofion yn deyrnged gynnes i’r bobl a fu’n allweddol yn y gwaith, gan gynnwys Hedley Gibbard, Wil Petherbridge a Mary Jones.
Diolch o galon i Megan am ddarlith hynod ddifyr, i Brifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant am y cydweithio, ac i Brifysgol Aberystwyth am y croeso cynnes.
Bydd testun darlith Megan ar gael ar ein gwefan yn fuan.
Podlediad Archwilio Cymru
Gwrandewch ar ein Prif Swyddog yn trafod yr heriau sy'n wynebu'r Gymraeg yn sgil deallusrwydd artiffisial gyda Sion Owen o Archwilio Cymru ac Osian Llywelyn, Cyfarwyddwr Rheoleiddio a Dirprwy Gomisiynydd y Gymraeg.
Cynnig ar Gyfieithu
Ddydd Mawrth 26ain o Fai, cynhaliwyd sesiwn 'Cynnig ar Gyfieithu' yn Eisteddfod yr Urdd. Cafodd y plant flas ar gyfieithu ar y pryd drwy ddefnyddio pensetiau VR ac offer sibrwd. Braf oedd cael cydweithio gyda Chyngor Sir Ynys Môn a Rhagoriaeth i drefnu'r digwyddiad.
Cystadleuaeth Cyfieithu 19-25 oed Eisteddfod yr Urdd
Llongyfarchiadau enfawr i Mared Osian Griffiths o Gylch Eilian, Ynys Môn am ddod i'r brig yn y gystadleuaeth Cyfieithu 19-25 oed yn Eisteddfod yr Urdd eleni.
Llongyfarchiadau hefyd i Non Davies o Aelwyd Ifor Bach a gipiodd yr ail wobr ac i Cai Phillips o Gylch Caerfyrddin a ddaeth yn drydydd. Bydd y tri yn derbyn hyfforddiant am ddim gan Gymdeithas Cyfieithwyr Cymru.
Diolch i Huw Tegid Roberts am feirniadu.
Thomas Cherry-Gunning yn ennill Gwobr Goffa Wil Petherbridge
Mae Cymdeithas Cyfieithwyr Cymru yn falch o gyhoeddi mai enillydd Gwobr Goffa Wil Petherbridge 2025 yw Thomas Cherry-Gunning. Caiff y Wobr ei rhoi i’r ymgeisydd arholiad mwyaf addawol am Aelodaeth Sylfaenol, cyfieithu i’r Gymraeg. Dewiswyd yr enillydd gan arholwyr y Gymdeithas wedi arholiadau Gwanwyn a Hydref 2025.
Sefydlwyd Gwobr Goffa Wil Petherbridge gan Gymdeithas Cyfieithwyr Cymru yn 2007, er cof am ei chyn-ysgrifennydd ac arloeswr ym myd cyfieithu yng Nghymru. Mae’r wobr yn arwydd o werthfawrogiad y Gymdeithas o’r holl waith a wnaeth Wil, yn enwedig wrth sefydlu’r drefn arholi.
Cafodd Thomas ei fagu ym Mynwent y Crynwyr, drws nesaf i bentref Nelson yng nghymoedd y De. Erbyn hyn, mae’n byw yn Rhymni gyda’i wraig, Elen, a’u cath, Arwenna. Astudiodd Ddrama ym Mhrifysgol Exeter rhwng 2017 a 2020, a dechreuodd gyfieithu yn y Gwasanaeth Sifil, dros bedair blynedd yn ôl. Mae hefyd yn aelod brwd o gwmni drama CwmNi yng Nghaerffili.
Dywedodd Thomas: “Dwi’n un, yn debyg efallai i sawl un yn y gymuned hon, sydd wastad wedi mwynhau pori trwy lyfrau gramadeg. Dwi’n hoffi’r her a’r hwyl o geisio pontio dwy iaith a dau ddiwylliant. Dwi wedi bod wrth fy modd yn canfod a datblygu fy nghrefft fel cyfieithydd, ac am hyfryd i gael llwyddo yn arholiad CCC y llynedd, a chael ennill Gwobr Goffa Wil Petherbridge ar ben hynny! Diolch yn fawr unwaith eto i CCC am yr anrhydedd hon.”
Bydd Thomas yn dechrau ar swydd newydd yn yr Asiantaeth Safonau Bwyd cyn bo hir ac mae’n gobeithio cael mwy o amser i ysgrifennu a chyfieithu’n greadigol. Dymuniadau gorau, Thomas!
Richard Timothy yn ennill Ysgoloriaeth cwrs Cyfieithu ar y Pryd Cymdeithas Cyfieithwyr Cymru
Richard Timothy yw enillydd Ysgoloriaeth Cymdeithas Cyfieithwyr Cymru ar gyfer cwrs Cyfieithu ar y Pryd Prifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant eleni. Mae Richard newydd ddechrau ar y cwrs ym mis Ionawr ac yn edrych ymlaen at flwyddyn brysur!
Dywedodd Richard;
“Mi fydd y cwrs a’r cymhwyster nid yn unig yn rhoi’r gallu a’r hyder i fi’n hun o ran cyfieithu ar y pryd, ond hefyd yn caniatáu imi ymateb yn bositif ac yn gadarnhaol i geisiadau yn fewnol, ac efallai caniatáu imi fod o gymorth i rai o’n rhanddeiliaid sydd mewn sefyllfa debyg.”
Mae Canolfan Gwasanaethau Cymraeg, Prifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant yn darparu’r cymhwyster Ôl-Raddedig Cyfieithu ar y Pryd yma’n flynyddol o dan arweiniad Lynwen Davies.
Dyma’r unig gymhwyster ôl-radd o’i fath yng Nghymru. Mae’r Dystysgrif yn derbyn cefnogaeth gan Gymdeithas Cyfieithwyr Cymru ac yn derbyn nawdd gan y Coleg Cymraeg Cenedlaethol. Gweithreda’r cwrs unigryw ac arloesol hwn, a ddarperir gan arbenigwyr a darlithwyr y Brifysgol, fel sylfaen gadarn i’r myfyrwyr lwyddo mewn maes sy’n angenrheidiol i gyrff cyhoeddus yn unol â gofynion Safonau’r Iaith Gymraeg. Cynigir y cyfle i fireinio’r sgiliau creiddiol ac i dderbyn profiadau euraidd yn y gweithle fel rhan o’r cymhwyster hwn, a hynny rhan amser ar y cyd â swydd llawn amser.
Dyfernir Ysgoloriaeth Cyfieithu ar y Pryd yn flynyddol gan Gymdeithas Cyfieithwyr Cymru ers 2022-23 er mwyn ateb y galw am fwy o gyfieithwyr ar y pryd.
Ychwanegodd Teleri Haf, Prif Swyddog Cymdeithas Cyfieithwyr Cymru;
“Pleser ydy cael cynnig ysgoloriaeth eleni ar gyfer myfyrwyr sy’n dilyn y Dystysgrif Ȏl-raddedig mewn Cyfieithu ar y Pryd. Mae yna ddiffyg enbyd o gyfieithwyr ar y pryd ac rydym yn hynod o ddiolchgar i Brifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant am gynnig hyfforddiant cydnabyddedig ar gyfer unigolion sy’n dymuno mentro i’r maes. Dymunwn y gorau i Richard ac edrychwn ymlaen at ei groesawu’n aelod o’r Gymdeithas yn y dyfodol.”
Os hoffech ddysgu mwy am y cymhwyster, anfonwch e-bost at: rhagoriaith@pcydds.ac.uk.
Adroddiad newydd yn taflu goleuni ar y sector cyfieithu Cymraeg yng Nghymru
Mae adroddiad newydd gan gwmni ymchwil Arad yn cynnig darlun cynhwysfawr o faint, gwerth ac amrywiaeth y sector cyfieithu Cymraeg yng Nghymru. Gyda chymorth ariannol Llywodraeth Cymru, cynhaliwyd yr ymchwil drwy gyfuniad o arolygon ar-lein, cyfweliadau ac ymchwil desg. Dyma'r tro cyntaf i ymchwil o'r fath gael ei gynnal yng Nghymru, ac mae'r canfyddiadau'n cynnig sylfaen gadarn i Gymdeithas Cyfieithwyr Cymru er mwyn llunio strategaethau hirdymor, cadarn ac uchelgeisiol.
Gallwch ddarllen yr adroddiad yma. Cofiwch gysylltu â swyddfa@cyfieithwyr.cymru os bod unrhyw gwestiynau gennych chi.
Ymchwil i'r proffesiwn cyfieithu
- Faint o gyfieithwyr sydd yna yng Nghymru?
- Ble maen nhw’n byw ac i bwy maen nhw’n gweithio?
- Beth yw cyfraniad cyfieithu Cymraeg i Saesneg, a Saesneg i’r Gymraeg, i economi Cymru?
Er mwyn ateb y cwestiynau yma a mwy, mae Cymdeithas Cyfieithwyr Cymru, gyda chefnogaeth ariannol Llywodraeth Cymru, wedi comisiynu cwmni Arad i ymchwilio i’r maes.
OND er mwyn gwneud yr ymchwil, mae angen dod o hyd i bob un cyfieithydd yng Nghymru.
Mae 400 o gyfieithwyr a chyfieithwyr ar y pryd yn aelodau o Gymdeithas Cyfieithwyr Cymru, ond ni’n gwybod bod llawer mwy o bobl sy’n cyfieithu. Rhai yn gwneud ychydig o gyfieithu yn y gwaith – er efallai nad ydi o’n rhan o’u swydd ddisgrifiad. Mae nifer o bobl yn cyfieithu’n wirfoddol yn gymunedol i gymdeithasau a chapeli ar hyd a lled Cymru. Rhai’n cyfieithu testun, rhai’n cyfieithu ar y pryd.
Mae angen clywed gan bob un o’r rhain er mwyn cael darlun llawn.
Dywedodd Manon Cadwaladr, Cadeirydd Cymdeithas Cyfieithwyr Cymru: “Mae Cymdeithas Cyfieithwyr Cymru wedi bod mewn bodolaeth ers 1976, ond nid yw erioed wedi cynnal y math yma o ymchwil i hyd a lled y proffesiwn. Er mwyn i ni fel Cymdeithas ac er mwyn i addysgwyr a chyflogwyr, allu cynllunio at y dyfodol, mae angen gwybod siâp a strwythur y proffesiwn. Felly byddwn i’n annog pawb sy’n cyfieithu bod yn llawn amser, rhan amser neu’n wirfoddol, i lenwi’r holiadur er mwyn i ni gael deall yn iawn gyfraniad cyfieithu i economi Cymru.
Felly os ydych chi’n cyfieithu, neu’n adnabod rhywun sy’n cyfieithu, gyrrwch nhw draw i www.smartsurvey.co.uk/s/arolwg-cyfieithwyr/ er mwyn iddyn nhw gael dweud eu dweud.
Mae’n bwysig hefyd clywed gan gwmnïau cyfieithu – felly mae holiadur arbennig ar eu cyfer hwy www.smartsurvey.co.uk/s/arolwg-cyfieithwyr_cwmniau/
Ac i sefydliadau sector gyhoeddus, unedau cyfieithu llywodraeth leol, byrddau iechyd, prifysgol ac yn y blaen www.smartsurvey.co.uk/s/arolwg-cyfieithwyr_sefydliadau/
Bydd yr holl atebion yn ddienw, ac ni fydd unrhyw fanylion unigol yn cael eu rhannu â Chymdeithas Cyfieithwyr Cymru nac aelodau o'r Bwrdd. I weld hysbysiad preifatrwydd Arad dilynwch y ddolen hon arad.cymru/s/Hysbysiad-preifatrwydd-Arad-Privacy-notice-1.pdf
Os oes gennych unrhyw gwestiynau pellach am yr ymchwil, cysylltwch â swyddfa@cyfieithwyr.cymru